تبلیغات
*** تعاون یار *** - بررسی مختصر فرصتها و چالشهای مدیریت در تعاونیها

*** تعاون یار ***

تارنمای تعاونگران ایران

 

بررسی مختصر فرصتها و چالشهای مدیریت در تعاونیها

 

نوع مطلب :مقالات ،

نوشته شده توسط: تعاون‌یار

بررسی مختصر فرصتها و چالشهای مدیریت در تعاونیها
 ( نویسنده: علی رئیسیان فرد)

سازمانها از ستونهای اصلی اجتماع بشری بوده و مدیریت، مهمترین عامل در حیات، رشو توسعه و بالندگی و یا نابودی سازمانها می باشد.
مدیران روند حرکت سازمانها از وضعیت موجود به مطلوب را هدایت کرده و دائماً در تلاش برای ایجاد آینده ای بهتر و مطلوبتر برای سازمانهای متبوع خود می باشند.
نقش مدیریت در سازمانها به گونه ای است که می توان آن را موتور محرک، قلب تپنده، و حتی مغز سازمان نامید. و اینجاست که متوجه می شویم که وجود مدیرانی کارآمد، شایسته و موفق تا چه میزان می تواند در رشد و بالندگی سازمان مؤثر بوده و برعکس، مدیرانی نالایق و ناموفق می توانند سازمان تحت امر خود را به ورطه فنا و نابودی بکشانند. شرکتهای تعاونی نیز به عنوان یکی از سازمانهای غیردولتی بخش تعاون، متأثر از این مقوله بوده و کیفیت مدیریت در تعاونیها نقش به سزایی در رشد و بالندگی و یا سیر افولی آنها دارد. مدیریت در تعاونیها به لحاظ وجود رویکرد مردم سالاری و دموکراتیک در آن شرکتها، متأثر از نقش بی بدیل اعضای تعاونی بوده و ضمن داشتن ارتباط دوسویه ، تأثیرات متقابلی بر روی هم خواهند داشت، به این صورت که اگر اعضای تعاونی درنقش مجمع عمومی، مدیران کارآمد و شایسته ای انتخاب نمایند، این مدیران میتوانند با تأثیر به سزایی که در بالندگی تعاونی خواهند داشت، نتایج اقتصادی و اجتماعی مثبت فراوانی را نصیب اعضاء نموده و بالعکس. بازخوردهای مثبت و منفی عملکرد مدیران توسط اعضاء، می تواند در تداوم یا توقف فعالیت مدیران در ادوار بعدی نیز اثر گزار باشد. در این نوشتار سعی نمودم که  خارج از شیوه های آکادمیک و استانداردهای تحقیق و پژوهش و صرفاً با استفاده از تجربیات کاری و نتایجی که از حضور در جمع تعاونیها و مجامع عمومی آنها در طول مدت کارم داشته ام مطالبی را به رشته تحریر درآورم.

وجود مدیران موفق در تعاونی ها می تواند موجب:
-    افزایش کیفی و کمی محصول یا خدمات تعاونی که خود منجر به افزایش سوددهی تعاونی و انتفاع بیشتر اعضاء و نهایتاً افزایش رضایت خاطر اعضاء خواهد شد و این امر خود منجر به افزایش انگیزه اعضاء و کارکنان جهت بیشتر نمودن فعالیت در تعاونی خواهد شد.
-    قانونمندتر شدن فعالیت تعاونی و برگزاری به موقع جلسات هیأت مدیره و مجامع عمومی و تهیه و تنظیم به موقع صورتهای مالی و نهایتاً کاهش محسوس تخلفات احتمالی در تعاونی
-    به جریان افادن فعالیت تعاونی در چرخه ی صحیح و کمک به استقرار عدالت اجتماعی مبتنی بر مردم و جلوگیری از ناملایمات اقتصادی و در نهایت کمک به خودکفایی و استقلال اقتصادی
-    مدیران موفق می توانند با حضور پررنگ و فعالیت در سایر سازمانهای تعاونی همچون اتحادیه و اتاق تعاون و ... به تکمیل و تقویت زنجیره تولید و توزیع کمک نموده و عرصه را برای اجرای موفق سیاستهای اقتصاد مقاومتی مهیا نمایند.
-    مدیران موفق، فرهنگ کار گروهی را در تعاونی بسط داده و این روحیه، خودبخود به جامعه نیز تسری یافته که چنین ویژگیی می تواند به صورت فراگیر در سایر رفتارهای آحاد مختلف جامعه نهادینه شود.
ویژگیهای مدیران موفق تعاونیها:
    مدیران موفق در تعاونیهای موفق، عمدتاً دارای ویژگیهایی بوده که برخی از آنها به قرار زیر است:
-    داشتن انگیزه و روحیه کار گروهی و خودباوری
-    اعتقاد به تعاون و تعاونگری و مشارکت
-    این مدیران معمولاً شخصیتی کاریزماتیک داشته و در بین اعضای تعاونی محبوبیت فراوانی دارند.
-    از تجربه و تحصیلات خوبی متناسب با فعالیت تعاونی برخوردارند.
-    تمایل به قانون مداری و رفتار درچارچوب ضوابط در بین آنها زیاد است.
-    دارای اطلاعات کافی از اساسنامه و قوانین و مقررات مربوط به تعاون می باشند.
-    ...
درمقابل این نوع مدیران، مدیرانی هم هستند که فاقد تمام یا بخشی از ویژگیهای میران موفق بوده و به دلیل ضعف در عملکرد خود، موجبات فراهم آوردن نارضایتی اعضای تعاونی و عملکرد ضعیف و منفی تعاونی گردیده و تعاونی را به سمت نابودی می کشانند.
این گروه از مدیران که معمولاً دارای روحیه دیکتاتوری، فاقد تجربه یا معلومات کافی، و بی اطلاع از قوانین و مقررات بخش تعاون می باشند، اعتقاد چندانی به کار گروهی، مشارکت و روحیه تعاونی و قانونمندی نداشته و عملکردشان آثار مخربی بر کیفیت و کمیت محصول یا خدمات، سودآوری و نتیجتاً بالندگی شرکت تعاونی دارد. اما این سؤال مطرح است که با توجه به رویکرد دموکراتیک حاکم بر تعاونیها، چه دلایل و عواملی باعث بروز و ظهور چنین مدیرانی می شود؟ و چرا بعضاً در ادوار بعدی، مجمع عمومی بازهم همین مدیران را انتخاب می نمایند در حالی که خود واقف به عملکرد ضعیف آنها هستند؟
عوامل بروز و ظهور مدیران ناموفق در تعاونیها:
-    یکی از دلایل عمده ی انتخاب مدیران ناموفق و نالایق، بی اطلاعی یا بی مسؤولیتی اعضاء در قبال حقوق و وظایف خود می باشد. در بسیاری از تعاونیها اعضاء خود را مقید به حضور فعال در مجامع عمومی ننموده و با این عدم حضور، راه را برای عرض اندام چنین مدیرانی باز می نمایند. متأسفانه حضورنیافتن اعضاء در مجامع عمومی، درحال تبدیل شدن به پدیده ای همه گیر درتعاونی ها می شود. و این مسأله در تعاونیهای بزرگ و خصوصاً تعاونیهای مسکن و تأمین نیاز(مصرف کنندگان، تولیدکنندگان و صنوف خدماتی) بیشتر محسوس است. ملاحظه می شود که اعضاء تعاونی به دلایل مختلف ازجمله  مشغله، و با این طرز تفکر که با وجود تعداد فراوان عضو، رأی من جایی دیده نمی شود و بودونبود من در جلسه فرق چندانی ندارد، درجلسات مجمع عمومی حاضر نمی شوند. حتی تعاونیهای موفق هم، گاه اعضاء را با مشوقهایی همچون قرعه کشی، دادن بن خرید، پذیرایی ناهار یا شام و... به مجمع می کشانند.!! بسیار مشاهده می شود که مجامع عمومی تعاونیهای دارای چند صد یا چندهزار عضو، با حضور تعداد انگشت شماری تشکیل گردیده و این تعداد بسیار کم، تصمیمات حیاتیی را جهت کلیه اعضاء اتخاذ می نمایند و گاه محصل این مجامع کوچک، اختصاص پاداشهایی کلان به مدیران تعاونی است. هرچند که  این موضوع از نظر شکلی فاقد ایراد قانونی می باشد. و از طرفی افراد خوشنام و خوش سابقه نیز به دلایل مختلفی تمایلی به کاندیداتوری نداشته و در صورت کاندیداتوری نیز تلاشی جهت جذب آراء ننموده و موفق به حضور در ترکیب مجمع عمومی نمی شوند و در مقابل افراد فرصت طلب، با اطلاع از این قضیه، با روشهای مختلف سالم یا ناسالم، اقدام به جذب آرا نموده و پس از انتخاب آنها به سمت مدیران تعاونی متأسفانه فصل جدیدی از قانونگریزی در تعاونی شروع می گردد.
اما این عدم حضور اعضاء در مجمع عمومی، گاه متأثر از اقدامات مهندسی همین مدیران نالایق نیز هست، آنها با رعایت شکلی تشریفات قانونی دعوت از مجامع عمومی، به گونه ای عمل می نمایند که اعضاء کمترین اطلاع را از زمان و مکان مجمع عمومی و فرصت ثبت نام کاندیداها پیدا نموده و مجمع عمومی را با حداقل حاضرین و کاندیداها، آنهم از افرادی که همسو با خودشان هستند تشکیل می دهند. جا دارد که برای رفع این معضل تدابیری اندیشیده شود.
-    از دیگر دلایل انتخاب مدیران نالایق، وجود رقابتهای باندی و جناحی در تعاونیها است. که این رقابتها ممکن است ریشه در مسائل سیاسی، طائفه و قبیله گرایی، مسائل صنفی مثلاً فی مابین بازنشستگان و شاغلین یک سازمان، یا پرسنل خدماتی و تخصصی و ... و یا متأثر از وجود سازمانهای غیررسمی در درون سازمانهای رسمی باشد. که متأسفانه در تعاونیهای مسکن و تأمین نیاز و علی الخصوص در سطح سازمانها و نهادها و کارخانجات به وفور مشاهده می شود.به طوری که مجامع اینگونه تعاونیها که در حالت معمول با تعداد اندکی به رسمیت می رسد، در مواقعی که در دستور جلسه آن انتخابات هیأت مدیره باشد، به ناگاه شاهد حضور خیل عظیمی از اعضاء بوده که صرفاً جهت رأی دادن به هیأت مدیره – و به همان دلایل و لابی های فوق الذکر – در مجمع حاضر شده و توجهی به سایر دستورات و موضوعات جلسه ندارند. و بدون بررسی سوابق و برنامه های کاندیداها و صرفاً بخاطر همان رقابتها، افراد مورد نظر خود را انتخاب نموده و در این  گونه مجامع معمولاً تخلفات فراوانی چه در نحوه ی ورود به مجمع عمومی، و چه در خصوص وکالتنامه ها و چه در رأی گیری به وقوع می پیوندد و تا مدتها اداره تعاون و کمیسیون ماده 5 را درگیر شکایات وارده می نمایند. . متأسفانه مدیران منتخب اینگونه مجامع، که معمولاً از بین یکی از جناحها انتخاب می شوند، به جای پرداختن به مسائل اصلی تعاونی و سعی در رشد و بالندگی شرکت، بیشتر وقت خود را صرف تسویه حسابهای جناحی - باندی نموده و موجبات اضمحلال تعاونی را فراهم می آورند. و چه بسیار مشاهده گردیده که در نتیجه چنین رفتارها و لابی هایی مدیرانی ناآگاه به امور و نالایق در رأس تعاونی قرار گرفته و به دلیل نقاط ضعف فراوان خود، زیان هنگفتی را متوجه تعاونی نموده اند. یا اینکه معمولاً نیروهای بازنشسته سازمان ها و کارخانجات که اوقات فراغت بیشتری داشته و از سوی دیگر خود را در تقابل با مدیریت سازمان و شاغلین می دانند، حضور فعالتر و گسترده تری در مجامع داشته و درصد بیشتری از ترکیب هیأت مدیره در اختیار این قشر قرار می گیرد و عمده ی وقت این ها نیز صرف مقابله با کارکنان و مدیریت سازمان مذکور گردیده و گاه بخاطر همین مسائل، مدیریت شرکت یا سازمان مربوطه بیشتر همکاری خود را با تعاونی قطع نموده و از ارائه خدمات، امکانات و نیروی انسانی مورد نیاز به تعاونی ممانعت به عمل آورده و از این بابت زیان فراوانی متوجه شرکت تعاونی می شود.
-    یکی دیگر از عوامل و دلایل وجود مدیران ناموفق، بی توجهی یا کم توجهی به موضوع آموزش است. مدیران تعاونیها باید یک شناخت حداقلی از قوانین و مقررات تعاون، مواد اساسنامه و ائین نامه های مورد عمل، ضوابط و مقررات مالی و حسابداری، قوانین کار و تأمین اجتماعی و موارد تخصص مرتبط با موضوع تعاونی داشته باشند تا بتوانند تصمیمات و برنامه ریزیهای بهتری اتخاذ نموده و از دوباره کاریهای زیان آور بپرهیزند.
برای تحقق این امر می توان به گونه ای اقدام کرد که مدیران تعاونیها، خودشان را ملزم به طی نمودن اینگونه تعاونیها بدانند و برای این منظور بهتر است نسبت به استفاده از روشهای نوین آموزشی، و بهره گیری از فضاهای مجازی و سایر شیوه های جدید اقدام نمود. همچنین می توان بمنظور ترغیب هرچه بیشتر آنها به گذراندن دوره های آموزشی، نسبت به درجه بندی یا ستاره دار نمودن تعاونیهای مسکن و تأمین نیاز اقدام نمود و یکی از شرایط ارتقاء درجه و دریافت ستاره بیشتر را، وجود مدیرانی که چنین آموزشهایی را طی نموده اند، دانست و هرچه تعداد، نوع و کیفیت دوره های گذرانده شده بیشتر باشد، درجه و ستاره تعاونی بالاتر باشد.
    همانگونه که در ابتدا عرض شد، موضوع مدیریت در تعاونیها یک مقوله ی حیاتی و سرنوشت ساز برای تعاونیها بوده و انتظار می رود با بررسیهای خیلی دقیق علمی و مطالعه عمیق، نسبت به شناسایی فرصتها و چالشهای مبتلا به آن اقدام نمود و ضمن بهره گیری از فرصتها راهکارهای لازم جهت حل معضلات و چالشها، اندیشیده گردد.
    در پایان باید گفت که مدیران موفق، تعاونیهای موفقی می سازند، و تعاونیهای موفق، موجب بالندگی اقتصادی و اجتماعی کشور گردیده و آینده روشنتری را برای مملکت فراهم خواهند ساخت.





فضای کسب‌وکار در کشور بهبود یابد/دچار تحریم داخلی هستیم یکشنبه دهم اردیبهشت 1396
دیدار معاون وزیر تعاون ایران و مقامات اتحادیه تعاونی های آسیا با نخست وزیر ویتنام یکشنبه سوم اردیبهشت 1396
ایران 7راهبرد مهم را برای تکامل بخش تعاونی اقتصاد تدوین کرد پنجشنبه سی و یکم فروردین 1396
صادرات 2.5 میلیارد دلاری تعاونی های کل کشور سه شنبه هفدهم اسفند 1395
سهام عدالت تا پایان هفته آزادسازی می شود سه شنبه هفدهم اسفند 1395
جوایز مسابقه وبلاگ نویسی تعاون اهدا شد شنبه هفتم اسفند 1395
کسب مقام اول مسابقه وبلاگ نویسی تعاون سه شنبه نوزدهم بهمن 1395
تخصیص بودجه‌های اشتغال در سال ٩٦ با گرایش تعاون است یکشنبه هفدهم بهمن 1395
رویاپردازی به جای برنامه‌ریزی!/سرانجام مبهم تعاون در اقتصاد ایران چهارشنبه بیست و نهم دی 1395
حذف تعاونی‌های سهام عدالت در دولت کلید خورد چهارشنبه بیست و نهم دی 1395
اختصاص هزار میلیارد تومان بودجه برای اشتغال تعاون محور در سال 96 دوشنبه بیستم دی 1395
آمار سهم بخش تعاون را به زودی منتشر می‌کنم دوشنبه بیستم دی 1395
اقتصاد مقاومتی به معنای توسعه اقتصاد تعاون است دوشنبه بیستم دی 1395
گشایش دومین نمایشگاه بزرگ توانمندی‌های بخش تعاون کشور دوشنبه بیستم دی 1395
توهین رئیس اتاق تعاون خراسان رضوی به کارکنان وزرات تعاون چهارشنبه پانزدهم دی 1395
۳پیشنهاد بانک مرکزی برای تشکیل بانک تعاون یکشنبه پنجم دی 1395
خبر خوش مالیاتی برای تعاونی‌ها چهارشنبه یکم دی 1395
فعالیت 490 مدرسه در قالب تعاونی/ لزوم گنجاندن مفاهیم تعاون در کتاب‌های درسی چهارشنبه یکم دی 1395
جزوه آموزشی هیأت مؤسس دوشنبه بیست و دوم آذر 1395
عملکرد تعاونی‌ها در سال ۹۵ به روایت آمار شنبه سیزدهم آذر 1395
لزوم توجه به توسعه بخش تعاون در برنامه ششم توسعه/ظرفیت استفاده از بخش تعاونی ها محدود به موضوع توزیع کالا شده است شنبه ششم آذر 1395
این مطلب فقط مختص برخی از تعاونیهاست چهارشنبه نوزدهم آبان 1395
ایرادات لایحه اصلاحیه قانون تعاون را قبول داریم/پیشنهاد تشکیل کارگروه با حضور اتاق تعاون ایران یکشنبه شانزدهم آبان 1395
نقش تعاون در اقتصاد مقاومتی یکشنبه نهم آبان 1395
در بررسی جایگاه تعاون در اقتصاد مقاومتی تاکید شد یکشنبه نهم آبان 1395
لایحه اصلاحی قانون تعاون در مجلس؛ سه شنبه چهارم آبان 1395
تعاونی‌ها از زیر چتر قانون اصناف خارج می‌شوند شنبه یکم آبان 1395
نگرانی از تعمیق دامنه رکود در بخش تعاون/ کشورهای صنعتی به سمت تحول در بخش تعاون پیش می‌روند سه شنبه بیست و هفتم مهر 1395
یازدهمین دوره مسابقات سراسری قرآن کریم ویژه جامعه کار، تولید و تعاون چهارشنبه چهاردهم مهر 1395
ساختار ناموزون تعاونی‌ها در بورس یکشنبه یازدهم مهر 1395
لیست آخرین پستها